
Wat je moet weten over formaldehyde
Formaldehyde kan vrijkomen uit plaatmateriaal, meubels, lijmen en andere producten in huis. Geen reden om direct de halve woning te slopen, maar wel iets om rekening mee te houden wanneer je gaat bouwen, verbouwen of afwerken. Met een bewuste materiaalkeuze en goede ventilatie kom je al een heel eind.
Wat is het en waar komt het vandaan?
Formaldehyde is een kleurloos, vluchtig gas. Kleine hoeveelheden komen van nature voor in voeding en worden ook door ons eigen lichaam aangemaakt. Dat betekent alleen niet dat iedere concentratie onschuldig is. Zoals wel vaker maakt de hoeveelheid de uitkomst.
Bij verhoogde concentraties kan formaldehyde de ogen, neus en keel irriteren. Ook hoesten, een piepende ademhaling en hoofdpijn kunnen voorkomen. Mensen met astma of gevoelige luchtwegen kunnen eerder klachten ervaren.
Formaldehyde is door het internationale kankeronderzoeksinstituut IARC geclassificeerd als kankerverwekkend voor mensen. Dat betekent dat de stof kanker kan veroorzaken. Het daadwerkelijke risico hangt af van de concentratie, duur en manier van blootstelling. Eén kastje van spaanplaat maakt je woning dus niet meteen onbewoonbaar. Langdurige en hoge blootstelling wil je uiteraard wel beperken.
Waar zit formaldehyde in?
In woningen kan formaldehyde onder andere vrijkomen uit samengestelde houtproducten waarbij formaldehydehoudende lijmen of harsen zijn gebruikt. Denk aan:
-
MDF en spaanplaat;
-
multiplex en andere verlijmde platen;
-
meubels en keukenkasten;
-
laminaat en vloerproducten;
-
lijmen, kitten, lakken en coatings;
-
bepaalde soorten textiel en vloerbedekking.
Ook tabaksrook en verbrandingsprocessen kunnen formaldehyde aan de binnenlucht toevoegen.
Niet ieder product geeft evenveel af. Tegenwoordig zijn er veel plaatmaterialen met een lage emissie of zonder toegevoegd formaldehyde verkrijgbaar. Bovendien gelden er Europese grenzen voor de hoeveelheid formaldehyde die producten zoals plaatmateriaal en meubels aan de binnenlucht mogen afgeven.
Wanneer komt formaldehyde vrij?
Materialen kunnen gedurende langere tijd kleine hoeveelheden formaldehyde afgeven. Bij nieuwe meubels en pas aangebrachte materialen is die afgifte vaak het hoogst. Warmte en een hoge luchtvochtigheid kunnen de uitstoot verhogen.
Dat verklaart ook waarom een ruimte soms sterker ruikt wanneer de zon op een nieuwe kast, vloer of wand schijnt. Overigens is geur geen betrouwbare meetmethode: formaldehyde kan aanwezig zijn zonder dat je het duidelijk ruikt.
Wat kun je zelf doen?
Je hoeft formaldehyde niet volledig uit je leven te verbannen. De blootstelling beperken is een stuk realistischer en meestal goed te doen.
Kies bewust
Vraag bij plaatmateriaal, isolatie, lijm, verf en afwerking naar de emissiegegevens. Let daarbij op termen als lage emissie, zonder toegevoegd formaldehyde en beschikbare testrapporten. “Formaldehydevrij” en “zonder toegevoegd formaldehyde” betekenen niet altijd precies hetzelfde, dus een technische fiche zegt vaak meer dan de voorkant van de verpakking.
Ventileer goed
Ventileer extra na het plaatsen van nieuwe meubels, vloeren of plaatmateriaal. Laat ventilatieroosters open en zet ramen tijdelijk vaker tegen elkaar open. Ventilatie lost niet iedere bron op, maar voorkomt wel dat vrijgekomen stoffen zich onnodig ophopen.
Houd het binnenklimaat rustig
Voorkom langdurig hoge temperaturen en een hoge luchtvochtigheid. Dat is niet alleen verstandig vanwege formaldehyde, maar ook om condens en schimmelgroei te beperken.
Pak eerst de bron aan
Heb je het vermoeden dat een bestaand materiaal veel formaldehyde afgeeft? Dan hoeft het er niet automatisch uit. Soms kan een geschikte, volledig gesloten afwerking de uitstoot beperken. In andere situaties is vervangen logischer. Laat bij aanhoudende klachten of twijfel eerst onderzoeken waar de bron werkelijk zit.
Is biobased automatisch formaldehydevrij?
Nee. Een natuurlijk of biobased product is niet automatisch vrij van formaldehyde of andere vluchtige stoffen. Bij plaatmaterialen is vooral van belang welk bindmiddel is gebruikt en welke emissie het complete product heeft.
Andersom kan een conventioneel plaatmateriaal wel degelijk een lage emissie hebben. Het gaat dus niet alleen om het etiket, maar vooral om wat erin zit en hoe het product presteert. Best overzichtelijk, zodra je weet waar je op moet letten.
Kun je formaldehyde afvangen?
Er bestaan afwerkingen, toeslagstoffen en actieve-koolpanelen die zijn ontwikkeld om formaldehyde en andere vluchtige stoffen te binden of te adsorberen. De werking verschilt per product en hangt onder andere af van de toepassing, het beschikbare oppervlak en de gebruiksduur.
Kijk daarom altijd naar onderbouwde testresultaten. Zulke producten kunnen een nuttige aanvulling zijn, maar vervangen een goede materiaalkeuze en voldoende ventilatie niet.
Begin bij het materiaal
De eenvoudigste aanpak blijft: kijk vóór aankoop wat je in huis haalt. Kies waar mogelijk voor materialen met een lage emissie en zorg dat de complete opbouw klopt.
Op zoek naar biobased of emissiearme bouwmaterialen voor jouw project? Bekijk ons assortiment of vraag direct een offerte aan.